Trong bối cảnh giá nhà và tiền thuê liên tục tăng tại nhiều đô thị lớn trên thế giới, không ít quốc gia đã xây dựng các chính sách nhà ở cho thuê với mục tiêu giúp người dân tiếp cận chỗ ở ổn định và chi phí hợp lý. Những mô hình thành công tại Áo, Trung Quốc hay Singapore đang được xem là kinh nghiệm đáng tham khảo.

Vienna (Áo): Nhà ở xã hội trở thành một phần của đời sống đô thị

Vienna từ lâu được xem là hình mẫu về phát triển nhà ở xã hội cho thuê. Thành phố hiện sở hữu khoảng 220.000 căn hộ công cộng và hỗ trợ xây dựng thêm khoảng 200.000 căn hộ hợp tác xã. Nhờ đó, hơn một nửa dân số Vienna đang sinh sống trong các loại hình nhà ở được trợ giá.

Một trong những điểm nổi bật là mức giá thuê khá thấp so với mặt bằng chung châu Âu. Nhiều người trẻ có thể thuê căn hộ nằm gần trung tâm thành phố với chi phí chỉ bằng một phần nhỏ so với London, Paris hay Dublin.

Mô hình này bắt nguồn từ các chương trình phát triển nhà ở được triển khai từ sau Thế chiến thứ nhất và tiếp tục mở rộng mạnh mẽ sau Thế chiến thứ hai. Chính quyền thành phố luôn duy trì quyền kiểm soát đáng kể đối với quỹ nhà ở thay vì bán dần cho khu vực tư nhân như nhiều nơi khác.

Để đảm bảo nguồn cung lâu dài, Vienna còn thành lập quỹ chuyên thu mua đất từ nhiều thập kỷ trước. Hiện quỹ này quản lý khoảng 3 triệu m² đất, được ưu tiên dành cho các dự án nhà ở xã hội. Từ năm 2019, các dự án nhà ở quy mô lớn tại đây phải dành phần lớn diện tích cho loại hình nhà ở được trợ cấp.

Theo các chuyên gia, chính sách này không chỉ giúp giữ giá thuê ổn định mà còn tạo ra môi trường sống đa dạng, nơi người dân thuộc nhiều tầng lớp thu nhập khác nhau cùng sinh sống, hạn chế sự hình thành các khu dân cư tách biệt.

Châu Âu vẫn đối mặt bài toán thiếu nhà ở

Dù nhiều thành phố châu Âu cũng triển khai nhà ở xã hội cho thuê, nhưng kết quả chưa đồng đều.

Tại London, số lượng nhà ở xã hội vẫn duy trì ở mức cao, tuy nhiên tỷ trọng trong tổng nguồn cung nhà ở đang giảm dần do một phần được chuyển sang sở hữu tư nhân và tốc độ xây dựng mới chưa theo kịp nhu cầu dân số.

Trong khi đó, Berlin cũng đối mặt áp lực lớn về nguồn cung. Chính quyền thành phố cho rằng mỗi năm cần bổ sung hàng nghìn căn hộ mới chỉ để duy trì quy mô hiện tại của quỹ nhà ở xã hội.ư

Trung Quốc: Đẩy mạnh nhà cho thuê giá phải chăng

Năm 2019, Trung Quốc triển khai chương trình thí điểm phát triển nhà cho thuê tại 13 thành phố lớn nhằm giải quyết nhu cầu nhà ở ngày càng tăng của người dân đô thị.

Các địa phương được hỗ trợ về thủ tục pháp lý, tài chính và cơ chế phát triển dự án. Nhiều khu nhà cho thuê được cải tạo hoặc xây mới với thiết kế hiện đại, phù hợp với người trẻ.

Tại một số thành phố, giá thuê được yêu cầu thấp hơn đáng kể so với thị trường. Các căn hộ thường có diện tích vừa phải, đi kèm tiện ích chung như phòng tập thể dục, khu sinh hoạt cộng đồng hoặc không gian làm việc.

Từ năm 2021, Trung Quốc tiếp tục triển khai chương trình nhà cho thuê được Chính phủ hỗ trợ, hướng đến người trẻ, lao động mới chuyển đến thành phố và các nhóm có nhu cầu thực sự. Các căn hộ có diện tích tối đa khoảng 70 m² và giá thuê thấp hơn giá thị trường.

Đến năm 2023, quốc gia này đã hoàn thành hơn 5 triệu căn hộ thuộc chương trình trên, với mục tiêu hỗ trợ hàng chục triệu người tiếp cận nhà ở phù hợp.

Singapore: Kết hợp giữa sở hữu và thuê nhà

Singapore nổi tiếng với hệ thống nhà ở xã hội do chính phủ phát triển. Khoảng 80% dân số đang sinh sống trong các căn hộ HDB và gần 90% người dân sở hữu nhà riêng.

Bên cạnh đó, quốc đảo này vẫn duy trì chương trình nhà cho thuê công cộng dành cho những hộ gia đình có thu nhập thấp hoặc chưa đủ khả năng mua nhà. Mức thuê được tính toán dựa trên thu nhập và điều kiện thực tế của từng hộ gia đình nhằm đảm bảo khả năng chi trả.

Ngoài các căn hộ truyền thống, từ cuối năm 2023 Singapore còn thử nghiệm mô hình nhà ở cho thuê với phòng riêng nhưng dùng chung bếp và khu vệ sinh. Đây được xem là giải pháp giúp người thu nhập thấp có thêm lựa chọn nhà ở với chi phí hợp lý.

Chính phủ Singapore đặt mục tiêu tiếp tục mở rộng nguồn cung nhà cho thuê công cộng trong những năm tới, với kế hoạch xây dựng thêm hàng nghìn căn hộ mới trước năm 2030.

Bài học từ các mô hình quốc tế

Điểm chung của những quốc gia thành công trong phát triển nhà cho thuê là vai trò chủ động của Nhà nước trong quy hoạch đất đai, kiểm soát nguồn cung và hỗ trợ tài chính cho các dự án nhà ở giá phải chăng.

Thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu sở hữu nhà, các quốc gia này coi nhà cho thuê là một phần quan trọng của chính sách an sinh xã hội. Nhờ đó, người dân có thêm cơ hội tiếp cận nơi ở ổn định với chi phí hợp lý, đồng thời góp phần duy trì sự phát triển bền vững của các đô thị lớn.